Dünya Çevre Günü ne zaman sorusunun cevabı 5 Haziran. Birleşmiş Milletler’in en kapsamlı çevre farkındalık günü bir sonraki sefer 5 Haziran 2027, Cumartesi tarihinde ve bu sayfadaki sayaç kalan süreyi canlı gösteriyor. Okulların kapanmasına yakın bir döneme denk geldiği için sınıf projeleri ve dönem sonu etkinlikleri için de sık seçilen bir tarih.
Stockholm 1972: ilk büyük çevre zirvesi
Günün kökeni, 5–16 Haziran 1972 tarihlerinde İsveç’in başkentinde toplanan BM İnsan Çevresi Konferansı‘na, yani Stockholm Konferansı’na dayanıyor. Çevrenin uluslararası gündemin merkezine taşındığı bu ilk büyük zirvede, BM Çevre Programı’nın (UNEP) kurulmasının da yolu açıldı. BM Genel Kurulu aynı yıl konferansın açılış günü olan 5 Haziran’ı Dünya Çevre Günü olarak ilan etti.
İlk Dünya Çevre Günü 1973’te “Yalnızca Bir Dünya” (Only One Earth) temasıyla kutlandı. O günden beri tarih sabit kaldı ve her yıl 5 Haziran’da kutlanıyor.
Her yıl bir ev sahibi, her yıl bir tema
Dünya Çevre Günü’nün diğer günlerden ayrılan özelliği, her yıl bir ülkenin resmi ev sahibi olması ve UNEP’in belirlediği bir temanın öne çıkarılması. Son yıllarda plastik kirliliği, arazi restorasyonu, çölleşme ve kuraklıkla mücadele ile iklim eylemi gibi temalar işlendi. Türkiye de bu ev sahipliğini daha önce üstlendi: 1996’da İstanbul, “Dünyamız, Yaşam Alanımız, Evimiz” temasıyla günün küresel kutlamalarına ev sahipliği yaptı.
Güncel yılın ev sahibini ve temasını UNEP’in resmi duyurularından takip edebilirsin; etkinlik ve sunumlarını bu temaya göre kurgulamak içeriğini daha güncel kılar.
Neden her yıl yeniden konuşuyoruz?
Plastik atıklar, hava kirliliği, ormansızlaşma ve iklim değişikliği tek bir kuşakta çözülebilecek sorunlar değil. Dünya Çevre Günü’nün gücü, her yıl aynı tarihte hükümetleri, şirketleri, okulları ve bireyleri ortak bir başlık etrafında buluşturmasından geliyor. UNEP’e göre gün, yıllar içinde dünyanın en büyük çevre farkındalık platformlarından birine dönüştü. Senin için ise 5 Haziran, bir yıl boyunca sürdürebileceğin tek bir çevre alışkanlığını seçmek için iyi bir başlangıç noktası olabilir.
Evde ve günlük hayatta yapabileceklerin
- Alışverişe bez çanta ve kendi su şişenle çık; tek kullanımlık plastiği azalt.
- Mutfak atıklarını ayırıp mümkünse kompost yap.
- Kullanmadığın kıyafetleri atmak yerine bağışla ya da takas et.
- Kısa mesafeleri yürüyerek veya bisikletle gitmeyi alışkanlık haline getir.
- Atık pil, yağ ve elektronikleri belediyenin toplama noktalarına bırak.
Okul ve iş yeri için etkinlik planı
- Bir hafta önceden sınıfta ya da ofiste “atık sayımı” yaparak başlangıç durumunu not edin.
- 5 Haziran’da UNEP’in o yılki temasıyla ilgili kısa bir sunum veya film gösterimi yapın.
- Okul bahçesinde ya da yakındaki parkta temizlik ve dikim etkinliği düzenleyin.
- Bir ay sonra atık sayımını tekrarlayıp sonuçları karşılaştırın.
Sunum sırasında sayacı tam ekran modunda projeksiyona yansıtabilir, etkinlik gününü katılımcılarla paylaşarak herkesin takvimine eklemesini sağlayabilirsin. Şu an 5 Haziran’a 220 gün var.
Haziran ayının diğer çevre günleri
- 8 Haziran Dünya Okyanus Günü
- 17 Haziran Çölleşme ve Kuraklıkla Mücadele Günü
- 22 Nisan Dünya Günü ve 22 Mart Dünya Su Günü ile birlikte yıllık bir çevre takvimi hazırlanabilir