Dünya Çay Günü ne zaman sorusuna internette iki farklı cevap görebilirsin: 15 Aralık ve 21 Mayıs. Güncel ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınan tarih 21 Mayıs. Bir sonraki Dünya Çay Günü 21 Mayıs 2027, Cuma tarihinde ve sayaç kalan süreyi canlı gösteriyor. Günde birkaç ince belli bardak içmeden duramayan bir ülke için bu tarih, hem bardağı kaldırmak hem de çayın yolculuğunu hatırlamak için güzel bir fırsat.
15 Aralık mı, 21 Mayıs mı?
Karışıklığın bir nedeni var. 2005’ten itibaren Hindistan ve Sri Lanka gibi çay üreticisi ülkelerde, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları 15 Aralık’ı Uluslararası Çay Günü olarak kutlamaya başladı. Ardından Hindistan hükümeti 2015’te, BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) bünyesindeki çay çalışma grubu aracılığıyla günün dünya çapında tanınmasını önerdi.
Süreç BM Genel Kurulu’nun 21 Aralık 2019’da kabul ettiği kararla sonuçlandı ve 21 Mayıs, Uluslararası Çay Günü olarak belirlendi. Gün bu tarihte ilk kez 2020’de kutlandı ve kutlamaların koordinasyonu FAO’ya verildi. Günün amacı, çayın uzun tarihine ve kültürel önemine dikkat çekmenin yanında sürdürülebilir üretimi ve çay işçileriyle küçük üreticilerin koşullarını gündeme taşımak.
Rize’nin çay yolculuğu
Türkiye’de çay tarımı sanıldığı kadar eski değil. Osmanlı’nın son döneminde Bursa’da Japonya’dan getirilen tohumlarla yapılan denemeler iklim uymadığı için sonuç vermedi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında 1924’te çıkarılan 407 sayılı kanunla Rize ve Borçka çevresinde çay yetiştirilmesinin önü açıldı; bu çalışmaların öncülerinden biri ziraat yöneticisi Zihni Derin oldu. 1940’ta 3788 sayılı Çay Kanunu üreticiyi korumaya aldı ve Rize’deki ilk çay fabrikası 1947’de açıldı.
Bardaktaki ritüel
Türkiye’de çay, demlemesiyle ve sunumuyla ayrı bir kültür. Üst üste konan iki katlı çaydanlıkta altta su kaynarken üstte demlik demlenir; bu sayede bardağa koyarken demin koyuluğunu herkes kendine göre ayarlayabilir. Koyu ya da açık isteyen için ayrı ayrı doldurulan ince belli bardak, çayın rengini görmeyi sağlar. Çayın rengini anlatmak için kullanılan tavşan kanı ifadesi de bu görsel keyfin bir parçası. Evde, işte, esnafın dükkânında, hatta pazarlık masasında ikram edilen bir bardak çay, misafirperverliğin en sade biçimi sayılır.
21 Mayıs için demli fikirler
- Kör tadım: Farklı bölgelerden ya da farklı hasatlardan birkaç çayı numaralı bardaklarda dene, hangisini sevdiğini not al.
- Demleme deneyi: Aynı çayı farklı demleme sürelerinde hazırla; rengin ve tadın nasıl değiştiğini karşılaştır.
- Ofiste çay molası: Herkes evinden bir çay getirsin, öğleden sonra ortak bir tadım yapın.
- Çay bahçesi turu: Karadeniz’deysen Mayıs sonu, bahçelerde hasat sezonunun açıldığı ve yaprakların en taze olduğu dönem.
- Bardak hikâyesi: Ailendeki en eski çay bardağını ya da semaveri fotoğrafla, hikâyesiyle paylaş.
Bir tadım etkinliği ya da kafe kampanyası planlıyorsan, bu sayacı web sitene widget olarak gömebilir ya da paylaşım bağlantısıyla davetlilere gönderebilirsin. Takvime ekle seçeneği de 21 Mayıs’ı kaçırmamanı sağlar.
Çay ile kahve arasında
Çayın yanında kahveye de yer açan biriysen 1 Ekim’deki Dünya Kahve Günü’nü ve 5 Aralık’taki Dünya Türk Kahvesi Günü’nü takvimine ekleyebilirsin. Tatlı bir eşlik arıyorsan 7 Temmuz Dünya Çikolata Günü de yakında.