Dünya Kitap Günü ne zaman diye arıyorsan tarih tanıdık gelecek: 23 Nisan. UNESCO’nun ilan ettiği Dünya Kitap ve Telif Hakları Günü bir sonraki sefer 23 Nisan 2027, Cuma tarihinde ve yukarıdaki sayaç o güne kalan süreyi canlı gösteriyor. Türkiye’de aynı gün Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı da kutlandığı için kitapla bayramı buluşturmak için ideal bir tarih.
UNESCO neden 23 Nisan’ı seçti?
UNESCO Genel Konferansı 1995’te Paris’te aldığı kararla 23 Nisan’ı Dünya Kitap ve Telif Hakları Günü ilan etti. Tarih edebiyat tarihi açısından sembolik: 1616 yılının 23 Nisan’ı, hem Miguel de Cervantes‘in hem de William Shakespeare‘in ölüm tarihi olarak kayıtlara geçmiş. Aynı tarih Perulu yazar Inca Garcilaso de la Vega’nın ölümü ve başka bazı yazarların doğum ya da ölüm yıl dönümleriyle de anılıyor.
Küçük bir ayrıntı: o dönemde İspanya ile İngiltere farklı takvimler kullandığı için iki büyük yazarın ölümü aslında aynı güne değil, yaklaşık on gün arayla gerçekleşti. Yine de takvimlerdeki bu ortak tarih, kitabın evrenselliğini simgelemek için güçlü bir sembol oldu.
Katalonya’da kitap ve gül
Günün kökünde Katalonya’nın Sant Jordi (Aziz Yorgi) geleneği de var. Bu bölgede 23 Nisan’da sevdiklerine kitap ve gül hediye etmek yüzyıllık bir alışkanlık; Barselona sokakları bu gün kitap ve çiçek tezgâhlarıyla doluyor. UNESCO’nun kararında bu geleneğin etkisi olduğu sık sık vurgulanıyor.
Telif hakkı neden bu günün parçası?
Günün adındaki “telif hakları” bölümü, yazarların ve yayıncıların emeğini korumanın okuma kültürünün devamı için ne kadar önemli olduğunu hatırlatıyor. Korsan kitap ya da izinsiz PDF yerine kütüphaneden ödünç almak, ikinci el sahaflardan alışveriş yapmak ya da yasal e-kitap platformlarını kullanmak, hem bütçe dostu hem de yazara saygılı seçenekler. UNESCO ayrıca her yıl bir şehri Dünya Kitap Başkenti seçiyor ve bu unvan 23 Nisan’da devir alınıyor.
Türkiye’de de 23 Nisan çevresinde kütüphaneler, yayınevleri ve okullar okuma etkinlikleri, imza günleri ve kitap bağış kampanyaları düzenleyebiliyor. Çocuk Bayramı ile aynı güne denk gelmesi, özellikle çocuk kitaplarını öne çıkarmak için güzel bir fırsat yaratıyor; bayram hediyesi olarak bir kitap seçmek iki kutlamayı birleştirmenin en kolay yolu.
23 Nisan için okuma fikirleri
- Arkadaşlarınla Sant Jordi usulü kitap değişimi yap; yanına küçük bir not ekle.
- Okulda bayram programına “en sevdiğim kitap” köşesi ekleyin.
- Mahallendeki halk kütüphanesine üye ol ya da üyeliğini yenile.
- Okumadığın kitapları bir köy okulu kütüphanesine bağışla.
- Ailecek 20 dakikalık sessiz okuma saati belirleyin.
Bir okuma maratonu ya da kitap şenliği düzenliyorsan, başlangıç anına geri sayım yapan kendi sayacını oluşturup bağlantısını katılımcılarla paylaşabilirsin. Etkinlik gününü takvime eklemek de hatırlatmayı kolaylaştırır.
Bilmekte fayda var: İngiltere’de tarih farklı
İngiltere ve İrlanda’da “World Book Day” adıyla çocuklara yönelik bir hayır etkinliği mart ayında düzenleniyor; 23 Nisan’da ise yetişkinlere yönelik “World Book Night” yapılıyor. Yabancı kaynaklarda farklı tarihler görürsen nedeni bu. UNESCO’nun uluslararası tarihi 23 Nisan.
İlgili diğer günler
- 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
- 21 Mart Dünya Şiir Günü
- 2 Nisan Uluslararası Çocuk Kitapları Günü
- Kütüphane Haftası: mart ayının son haftası