Dünya Günü ne zaman diye arayanların çoğu, onu Dünya Çevre Günü ya da Dünya Saati ile karıştırıyor. Dünya Günü (Earth Day) her yıl 22 Nisan‘da; bir sonraki tarih 22 Nisan 2027, Perşembe ve sayfadaki canlı sayaç o ana kalan süreyi gösteriyor. Aşağıda üç günün farkını da netleştiriyoruz.
1970: bir öğretim üyesi, bir senatör ve milyonlarca insan
Dünya Günü’nün doğuşu 1970’te ABD’de. 1969’da Kaliforniya’nın Santa Barbara kıyılarındaki büyük petrol sızıntısından etkilenen Wisconsin senatörü Gaylord Nelson, üniversite kampüslerinde çevre üzerine eş zamanlı bir farkındalık günü önerdi. Organizasyonu genç aktivist Denis Hayes üstlendi ve ilk Dünya Günü 22 Nisan 1970’te ülke genelinde milyonlarca kişinin katılımıyla gerçekleşti.
Tarih bilinçli seçildi: nisanın bu haftası, üniversitelerde bahar tatili ile final sınavları arasına denk geliyordu ve öğrencilerin katılımı kolaydı. İlk Dünya Günü’nün ardından ABD’de çevre politikasında önemli adımlar atıldı. Hareket 1990’da küresel ölçeğe taşındı ve bugün EarthDay.org koordinasyonunda pek çok ülkede kutlanıyor.
Her yıl EarthDay.org bir tema belirliyor ve dünyanın dört bir yanındaki okulları, belediyeleri ve gönüllüleri bu tema etrafında etkinlik yapmaya çağırıyor. Ağaç dikimi, kıyı temizliği ve plastik kirliliğine karşı kampanyalar en yaygın etkinlikler arasında. Türkiye’de de bu tarihte okullar, belediyeler ve çevre gönüllüleri benzer etkinlikler düzenliyor. Günün sloganı çoğu zaman aynı fikre çıkıyor: gezegeni korumak yalnızca hükümetlerin değil, her bireyin gündelik tercihlerinin de konusu.
Okulda ya da iş yerinde kalıcı bir etki bırakmak istiyorsan, 22 Nisan’da başlayan bir aylık bir hedef koymayı düşünebilirsin: kâğıt tüketimini azaltmak ya da atık ayrıştırma kutularını yaygınlaştırmak gibi.
BM ve Paris İklim Anlaşması bağlantısı
Birleşmiş Milletler 2009’da 22 Nisan’ı Uluslararası Toprak Ana Günü olarak ilan etti. 2016’da ise Paris İklim Anlaşması, New York’ta bu tarihte imzaya açıldı ve aynı gün çok sayıda ülke anlaşmayı imzaladı. Böylece 22 Nisan, iklim diplomasisinde de sembolik bir tarih haline geldi.
Dünya Günü, Çevre Günü, Dünya Saati: farkı ne?
- Dünya Günü (22 Nisan): 1970’te ABD’de başlayan, bugün EarthDay.org’un yürüttüğü taban hareketi.
- Dünya Çevre Günü (5 Haziran): BM Çevre Programı’nın her yıl bir ev sahibi ülkeyle düzenlediği resmi BM günü.
- Dünya Saati (mart sonu): WWF’nin ışıkları bir saatliğine kapatma kampanyası.
22 Nisan’da neler yapabilirsin?
- Mahallendeki parkta ya da sahilde bir çöp toplama etkinliğine katıl veya kendin başlat.
- Balkonuna ya da bahçene arılar için çiçekli bitkiler dik.
- Bir hafta boyunca tek kullanımlık plastikleri ne kadar azaltabildiğini takip et.
- Kısa mesafeleri yürüyerek ya da bisikletle gitmeyi dene.
- Evdeki eski elektronik atıkları belediyenin toplama noktalarına götür.
Okullar için not
22 Nisan, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın bir gün öncesine denk geliyor. Bu yüzden okullarda çevre temalı etkinlikleri bayram hazırlıklarıyla birleştirmek pratik bir çözüm olabilir; örneğin geri dönüştürülmüş malzemelerle bayram süsleri hazırlamak gibi. Etkinliği bir geri sayımla duyurmak istersen sayacın bağlantısını veli grubuyla paylaşabilir, sınıfta tam ekran açabilirsin.
İlgili diğer günler
- 22 Mart Dünya Su Günü
- 5 Haziran Dünya Çevre Günü
- 8 Haziran Dünya Okyanus Günü
- 17 Haziran Çölleşme ve Kuraklıkla Mücadele Günü