Dünya Fotoğraf Günü ne zaman diye merak ediyorsan cevap hiç değişmiyor: her yıl 19 Ağustos. Bir sonraki Dünya Fotoğraf Günü 19 Ağustos 2027, Perşembe tarihinde kutlanacak ve yukarıdaki sayaç kalan süreyi saniyesine kadar gösteriyor. Telefonunda yüzlerce kare biriktiren biri için bile bu gün, çektiklerine bir kez daha bakmak ve yeni bir kare için dışarı çıkmak adına iyi bir bahane.
Neden 19 Ağustos? Bir buluşun dünyaya hediye edilmesi
Tarihin arkasında fotoğrafçılığın en önemli dönüm noktalarından biri var. Louis Daguerre’in geliştirdiği dagerreyotip yöntemi 7 Ocak 1839’da Paris’te Fransız Bilimler Akademisi ile Güzel Sanatlar Akademisi’nin ortak toplantısında duyuruldu, ancak tekniğin ayrıntıları o gün açıklanmadı. Fransız hükümeti buluşun haklarını Daguerre’e ve ortağı Nicéphore Niépce’nin oğlu Isidore Niépce’ye ömür boyu maaş bağlayarak satın aldı.
19 Ağustos 1839‘da ise yöntemin tüm çalışma talimatları yayımlandı ve buluş, patent ücreti olmaksızın tüm dünyanın kullanımına açıldı. Yani bugün kutladığımız şey bir icattan çok, o icadın herkesin olduğu an. Fotoğrafın birkaç on yıl içinde stüdyolardan sokaklara yayılmasının yolu bu kararla açıldı. İlk dagerreyotiplerde pozlama süresi dakikalar sürüyordu; bugün aynı işi saniyenin binde birinde yapan bir telefonu cebinde taşıdığını düşününce aradaki mesafe daha iyi anlaşılıyor.
Günü bugünkü haline kim getirdi?
Günün modern kutlamasının kökeni hakkında farklı anlatımlar var. Hindistan’da fotoğraf eğitmeni O. P. Sharma’nın 1980’lerin sonunda öne sürdüğü fikirle 1991’den itibaren kutlamalar yapıldığı aktarılır. Günü küresel ölçekte tanıtan ise Avustralyalı fotoğrafçı Korske Ara’nın başlattığı çevrim içi girişim oldu: 2010’da ilk küresel çevrim içi galeri açıldı ve dünyanın dört bir yanından fotoğrafçılar aynı gün kendi karelerini paylaştı. Bugün sosyal medyada etiketlerle süren paylaşım geleneği de buradan doğdu.
Türkiye’de fotoğrafın izinde
Osmanlı’da fotoğraf 19. yüzyılın ortalarından itibaren İstanbul’daki stüdyolarla yayıldı; Abdullah Biraderler bu dönemin saray fotoğrafçıları olarak bilinir. Cumhuriyet döneminde ise İstanbul’un gözü diye anılan Ara Güler’in siyah-beyaz kareleri, şehrin hafızasının bir parçası haline geldi. 19 Ağustos, bu arşivlere göz atmak için de güzel bir vesile.
Bu yıl deklanşöre basmak için 6 fikir
- Tek konu, tek gün: Sadece kapıları, gölgeleri ya da sokak kedilerini çek; kısıtlama yaratıcılığı artırır.
- Aile albümünü dijitalleştir: Eski baskıları tara, her birine tarih ve yer notu ekle.
- Aynı kareyi yeniden çek: Yıllar önce çekilmiş bir fotoğrafın açısını bul ve bugünkü halini yanına koy.
- Telefonu manuel moda al: Pozlama ve odak ayarlarıyla oynamak, kameranı gerçekten tanımanı sağlar.
- Bir fotoğraf yürüyüşü planla: Arkadaşlarınla mahallende bir saatlik rota belirleyin, akşam kareleri karşılaştırın.
- Bir kare bastır: Ekranda kaybolan en sevdiğin fotoğrafı kâğıda dök ve çerçevele.
Bir fotoğraf kulübü ya da okul etkinliği hazırlıyorsan geri sayımı tam ekran modunda projeksiyona yansıtabilir, paylaşım bağlantısıyla katılımcılara gönderebilirsin. Takvime ekle seçeneği de günü unutmamanı sağlar.
Yakın tarihlerdeki ilgili günler
Görsel kültürü seviyorsan takvimine birkaç günü daha ekleyebilirsin: Dünya Emoji Günü 17 Temmuz’da, Dünya Kediler Günü 8 Ağustos’ta ve Dünya Köpekler Günü 26 Ağustos’ta kutlanıyor. Özellikle son ikisi, Fotoğraf Günü’nde çektiğin evcil hayvan karelerini paylaşmak için hazır bir fırsat.